Οι ταινίες αυτές λειτουργούν σχεδόν σαν «πολιτικά αρχέτυπα» της ελληνικής δημόσιας ζωής, παρότι γυρίστηκαν τη δεκαετία του ’60, παραμένουν εντυπωσιακά επίκαιρες, γιατί αγγίζουν διαχρονικές παθογένειες του κράτους (πελατειακές σχέσεις, επικοινωνιακή διαχείριση, κομματικό μηχανισμό, πολιτική εξαπάτηση και απόσταση εξουσίας–κοινωνίας).
Η σύνδεσή τους με το σημερινό «επιτελικό κράτος» δεν είναι κυριολεκτική — το σημερινό μοντέλο είναι πιο τεχνοκρατικό, συγκεντρωτικό και επικοινωνιακά οργανωμένο.
Όμως οι μηχανισμοί εξουσίας που σατιρίζουν οι ταινίες μοιάζουν συχνά γνώριμοι.
Στο «Υπάρχει
και Φιλότιμο», η επικαιρότητά με το σήμερα φαίνεται στη συγκέντρωση εξουσίας γύρω από στενό πυρήνα συνεργατών και στην εικόνα αντί της ουσίας. Είναι η σύγχρονη πολιτική έμφαση σε ανακοινώσεις, παρουσιάσεις, dashboards, επικοινωνιακή διαχείριση και «έργο σε
PowerPoint».
Στο σημερινό Πελατειακό
κράτος, ο διαχρονικός κομματάρχης αντικαταστάθηκε από τον βουλευτή, τον υπουργό, που διαμεσολαβεί ανάμεσα στον πολίτη και το κράτος. Βεβαίως, σήμερα ο μηχανισμός είναι πιο θεσμικός και ψηφιακός, αλλά η λογική της «πρόσβασης στον μηχανισμό εξουσίας» δεν έχει εξαφανιστεί.
Στο «Ζητείται
Ψεύτης» Η σύνδεση με το σήμερα είναι σχεδόν τρομακτική, Spin
doctors και επικοινωνιακή πολιτική, o
«Ψευτοθόδωρος» είναι ο πρόγονος του σημερινού επικοινωνιολόγου του media handler ή digital strategist που δεν
παράγει πολιτική αλλά αφήγημα.
Η ουσία δεν είναι να λυθούν τα προβλήματα αλλά να εξηγηθεί γιατί δεν λύθηκαν.
Από τον κομματάρχη στον επικοινωνιακό μηχανισμό το σημερινό επιτελικό κράτος
στηρίζεται έντονα στην κεντρική επικοινωνία, στο message discipline, στον έλεγχο της πληροφορίας, στην πειθαρχία του μηνύματος, στην σκόπιμη,
συνεπή και συνεχή χρήση ενός ξεκάθαρου μηνύματος από όλους τους εκπροσώπους του
κόμματος σε όλες τις πλατφόρμες.
Από την προνεωτερική Ελλάδα της πολιτικής πελατείας, το σημερινό επιτελικό μοντέλο είναι σχεδόν η εξέλιξη του ίδιου φαινομένου, που προσπαθεί θεωρητικά να εμφανιστεί ως το αντίθετο του, πιο άμεσο με κεντρικό συντονισμό, με τεχνοκρατία με data-driven διοίκηση.
Το σημερινό επιτελικό κράτος παρουσιάζεται ως κεντρικά ελεγχόμενο, ψηφιακά οργανωμένο, τεχνοκρατικό, επικοινωνιακά πειθαρχημένο, ενώ οι ταινίες, αντίθετα , δείχνουν ένα κράτος, χαοτικό, επαρχιακό,προσωποκεντρικό, γεμάτο κομματάρχες.
Και όμως οι βασικές ανησυχίες παραμένουν ίδιες, ποιος ελέγχει την πληροφορία, ποιος λογοδοτεί.
Σήμερα η εικόνα υπερισχύει της ουσίας, αντικειμενικός στόχος είναι ο πολίτης να βλέπει ένα πραγματικό κράτος και όχι ένα καλά σκηνοθετημένο πολιτικό θέαμα.
Γι’ αυτό ο «Μαυρογιαλούρος» και ο «Ψευτοθόδωρος» δεν μοιάζουν μουσειακοί χαρακτήρες, μοιάζουν περισσότερο σαν διαφορετικές εκδοχές της ίδιας Ελληνικής πολιτικής κουλτούρας, από την εποχή του κομματάρχη μέχρι την εποχή του media room.
